English
فصلنامه هنر علم و فرهنگ
معرفی نشریه
فصلنامه هنر علم و فرهنگ

فصلنامه هنر علم و فرهنگ

مقالات آخرین شماره منتشر شده از آخرین دوره نشریه
 دوره6،شماره6 (/1397) ،پیاپی6
 
1
بررسی تداوم سنت در تزیین رکاب‌های انگشتری معاصر ایران
( 145 بازدید ) ( 40 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 6 - شماره 6 - شماره پیاپی 6
نویسندگان :
خلاصه مقاله :
رکاب» بخش حلقه و پایة نگین انگشتر، و رکابسازی یکی از هنرهای وابستۀ انگشترسازی است. پیشینۀ تاریخی رکاب‌سازی با قدمت انگشتری در فرهنگ و تمدن بشری متناظر است.متاسفانه اطلاعات مکتوب و معتبر در باب رکابسازی ایران ناچیز است و این هنر سنتی نیز در معرض فراموشی قرار دارد.
 از بنیان‌ها و اصول اساسی هنر ایرانی تزئین است که پرسش‌های این پژوهش نیز پیرامون آن و عبارتند از: الف. عناصر اصلی در تزیین رکابهای سنتی معاصر کدامند؟ و ب. نقوش تزیینی چگونه می‌توانند در حفظ سنت و انتقال آن به نسلهای بعد موثر باشند؟ نقوش به کار رفته در رکابهای معاصر، میراث قرنهای گذشته هستند که تغییرات محسوسی هم در آنها مشاهده نمیشود. ترکیب‌بندی و آهنگ قرارگیری نقوش بر اساس شیوههایی ثابت و تکرار شدنی‌ست، به‌گونهای که نقوش مرتبط با هم در نظمی از پیش معلوم کنار یکدیگر قرار میگیرند. با توجه به وضعیت فعلی و رکود هنر رکاب‌سازی، تکرار سنت‌ها شیوهای مناسب برای حفظ اصول سنتی نیست، بلکه نوآوری یا تحول در شکل ظهور سنتها امری ضروری می‌نماید.  
تخصص ها : رکاب انگشتر، تزیین، نقوش سنتی، ترکیب نقوش

2
ملی‏ گرایي در پوشش زنان قاجار
( 143 بازدید ) ( 24 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 6 - شماره 6 - شماره پیاپی 6
نویسندگان :
خلاصه مقاله :
پوشش زنان ایرانی در نیمة دوم عصر قاجار دستخوش تغییرات اساسی شد. ارتباط گسترده‌تر با مغرب‌زمین، ورود اجناس اروپاییو تمایلگروهی از روشنفکران به مظاهر تمدن غرب، از جمله عواملی بودند که تأثیری قابل توجه بر سبک پوششزنان شهری گذاشتند. در این دوره، عواملی همچون رکود صنایعنساجی، تعطیلی کارخانهها و تقلید ناآگاهانة زنان ایرانی از پوشش غربی، افرادی که داعیه ملیگرایی و میهنپرستی داشتند را بر آن داشت تا به طرق مختلف با این پدیده مقابلهکنند. شکوفه که نشریه‌ای ویژة بانوان بود و در عصر مشروطه چاپ می‌شد نیز چنین هدفی داشت، این نشریه با چاپ مقالاتی سعی داشت زنان را به استفاده از منسوجات و پوشاک ایرانیترغیب کند و از مصرف کالاهای فرنگی بازدارد .
اين پژوهش با هدف تبیین مدگرایی‌ زنان‌ قاجار و نیز بازتاب جریان‏های ملی‏گرایانه در راستای ترغیب مصرف تولیدات داخلی به نگارش درآمده استدر مقاله پیش رو محتوای آن دسته از مقالات مرتبط با منسوجات و پوشاکِ نشریه شکوفه تحلیل شده‌اند که بانوان را به مصرف ‌تولیدات ‌داخلی تشویق، و با ابزار تجدد و مصرف‌گرایی‌ مخالفت کرده‌اند. روش تحقیق تاریخی، توصیفی ـ تحلیلی، و شیوه گرد‏آوری داده‌ها کتابخانه‏ای است. نتایج پژوهش نمایانگر تأثیرپذیری و تقلید زنان شهری از مد اروپایی است، پدیده‌ای که به رواج رفتارهایی همچون خودنمایی با زیورآلات و پوشاک غربی و در نتیجه افزایش بی‏رویه واردات پارچه و لباس (که از عوامل مهم رکود صنعت نساجی این دوره به شمار میآید) انجامید.
تخصص ها : سبک پوشش، زنان قاجار، ملیگرایی، نشریه شکوفه

3
بررسی تنوع نقوش اسلیمی در طراحی سرلوحهای کتب مصور دورة صفوی- مطالعه موردی: پنج نمونه از سرلوحهای دوران صفوی
( 143 بازدید ) ( 14 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 6 - شماره 6 - شماره پیاپی 6
نویسندگان :
خلاصه مقاله :
مقالة حاضر به روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی تنوع نقوش اسلیمی در یکی از درخشانترین دوران هنر تذهیب یعنی دوره صفوی پرداخته است. در این دوران شاهد بیشترین تنوع اسلیمی در نگارهها هستیم.
در این مطالعه، پنج نمونه از سرلوح‌های کتب دوره صفوی (که در زیبایی و ظرافت شهره هستند) انتخاب‌شده و از نظر نقوش اسلیمی و همچنین چگونگی طراحی و ترکیببندی بررسی شده‌اند. تصاویر منتخب عبارتند از: دو سرلوح مذهب از مرقع گلشن، سرلوح شاهنامة رشیدا، سرلوح دیوان امیرشاهی سبزواری و سرلوح سلسهالذهب جامی
 نتایج پژوهش نشان میدهد که اسلیمیهای توپر، توخالی و تخمکدار، عناصر اصلی تذهیب دورة صفوی هستند. اسلیمیهای دهان اژدری، ابری و گلدار نیز در آثار نفیسو باشکوه استفاده می‌شوند.
تخصص ها : اسلیمی، سرلوح، دوره صفوی

4
پل صراط، از متن تا تصویر: مطالعه موردی: دیوارنگارة‌ بقعة‌ آقا سیدمحمد لیچا
( 140 بازدید ) ( 18 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 6 - شماره 6 - شماره پیاپی 6
نویسندگان :
خلاصه مقاله :
کثرت بقاع متبرکه در استان گیلان نشانگر آن است که این سرزمین همواره مورد توجه امامزادگان و سادات علوی بوده‌است. دیوارهای این بقعه‌ها معمولا مزین به نقاشیهای عامیانه با درون‌مایة مذهبی هستند. مضامین نقاشی‌ها  برگرفته از اعتقادات و باورهای مردم محلی است که عموما گرایش مذهبی شیعی دارند.  بقعه «آقا سید محمد» لیچا در لشت نشا از جمله بقاعی است که دیوارهای آن با نقاشی‌های عامیانة مذهبی، آراسته شده‌است. «عبور از پل صراط» یکی از موضوعات به تصویر درآمده در این مکان است که مشابه آن در دیگر اماکن مذهبی نیز دیده می‌شود.
 این مقاله در پی پاسخ این پرسش‌هاست که: پشتوانة‌ عقیدتی نقاش مکتب ندیدة دیوارنگارة «عبور از پل صراط چیست؟ این اثر برگرفته از کدام متون و روایات مذهبی است؟ برای یافتن پاسخ این پرسش‌ها ابتدا مفهوم پل صراط در دین اسلام و زرتشت بررسی شد و سپس پشتوانة روایی نقاشان. نتیجه پژوهش که از بررسی نقاشی‌ها و مطالعة متون پشتیبان حاصل شد این است که نقاشی‌های بقاع متبرکه در واقع ترجمان تصویری متون عامیانه مذهبی‌ هستند.
تخصص ها : بقاع متبرکه، نقاشی‌های عامیانه‌ مذهبی، دیوارنگاری، پل صراط، بقعه‌ آقا سید محمد لیچا

5
سیاوش در شاهنامههای شاهزادگان تیموری: مقایسة تطبیقی نگاره‌های داستان کشته شدن سیاوش در شاهنامههای ابراهیمسلطان، بایسنقری و محمد جوکی
( 157 بازدید ) ( 20 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 6 - شماره 6 - شماره پیاپی 6
نویسندگان :
خلاصه مقاله :
سه فرزند شاهرختیموری، یعنی ابراهیم‌سلطان، بایسنقر میرزا و محمد جوکی،حامیان خلق سه نسخة‌ مصور نفیس از شاهنامه هستند. این شاهنامه‌ها که طبعا همگی متنی واحد دارند، به لحاظ شیوة تصویرگری تفاوت‌هایی با یکدیگر دارند. همچنین در این کتاب‌ها نقاشی‌‌هایی با موضوع یکسان وجود دارد. داستان کشته‌شدن سیاوش یکی ازموضوعاتی است که در هر سه نسخه به تصویر درآمده است و پژوهش حاضر نیز به مطالعة آن اختصاص دارد. پرسش‌های اصلی مقاله عبارتند از: الف. دلیل انتخاب شخصیت سیاوش و صحنة مرگ او چیست؟ ب. آیا مقایسة این سه نسخه می‌تواند دربارة‌ شرایط سیاسی، تاریخی و هنری آن دوره و ذهنیت سفارش‌دهندگان نکاتی را روشن کند؟
در این مقاله برای بررسی این سه نگاره از مطالعه‌ بافتار اثر هنری، خوانش بینامتنی متن و تصویر و بررسی شمایل‌شناختی استفاده شده‌است. بنابراین در ابتدا به چرایی انتخاب داستان و ارتباطات میان متن و تصویر (تعداد ابیات موجود در نگاره‌ها؛ نسبت اندازة متن به تصویر؛ بیتِ مصوّر؛ سَرداستان[1]؛ و میزان تعهد نگارگر به متن فردوسی در تصویرسازی) پرداخته شده‌است. در مرحلة بعد، ترکیب‌بندی نقاشی‌ها (ارتباط میان کادر متن و کادر تصویر؛ تعداد پیکرهای موجود در صحنه؛ نحوة قرارگیری آنها؛ و ارتباط میان پس‌زمینه با پیکرها) تحلیل و با یکدیگر مقایسه شده‌اند. در انتها نیز بررسی شمایل‌شناسانة جزئیات تصویر (لباس و کلاه افراد، به خصوص سیاوش و گرسیوز و گروی؛ ژست و حالت افراد؛ و رشد گیاه از خون سیاوش) انجام شده‌است. میزان استقلال این نگاره‌ها از یکدیگر و چگونگی روایت هر یک از شرایط حامی مالی، از دستاوردهای این مطالعة تطبیقی است.[1]. سَرداستان کادری است که پیش از نگاره و در میان متن می‌آید و عنوان داستان مصورشده را در خوددارد.
تخصص ها : شاهنامه‌های مصور، ابراهیم‌سلطان، بایسنقر میرزا، محمد جوکی، سیاوش.

شماره های منتشر شده
دسترسی سریع

اخبار
کلیه حقوق این وب سایت برای فصلنامه هنر علم و فرهنگ محفوظ می باشد .